Zonder naïef te zijn heb je een saai leven

Lang leve gecultiveerde naïviteit

Voor zover ik weet heb ik geen ontsnappingsfantasieën, maar ik kijk de laatste tijd verdacht veel oude afleveringen van een serie die ik tot nu toe altijd negeerde: Ik Vertrek.

Naast de gebruikelijke verwondering – de eeuwig optimistische planningen, de minuscule klusbudgetten en hoe snel de kinderen een nieuwe taal leren – passeren er soms heerlijke tegelwijsheden.

Zo keek ik gisteren een aflevering uit 2021, waarin Emmy, een voormalig kinderverpleegkundige (60), haar protesterende man Rutger (69) in Nederland achterlaat om in Frankrijk in haar eentje een to-taal vervallen kasteel onder handen te nemen.

Iedereen die kijkt – en haar directe omgeving trouwens ook – weet: zolang je het dak niet voor 70.000 euro laat repareren – geld dat ze niet heeft – blijft ze tegen vochtproblemen vechten.

Dan zegt ze, onder dat vermaledijde dak, dat ze best begrijpt dat ze naïef is. Maar…

‘Zonder naïef te zijn heb je een saai leven.’

Ja!

Natuurlijk, je moet je naïviteit kunnen veroorloven. Maar als je in de gelukkige omstandigheid verkeert dat je een vangnet hebt – en dat hebben meer mensen dan ze denken – is gecultiveerde naïviteit een recept voor een heerlijk leven.

Als je niet naïef bent, begin je niet aan die roman waar je al jaren van droomt. Blijft dat ene businessplan voor altijd in de la liggen. Durf je die ene liefde niet aan. En staat dat kasteel in Frankrijk weg te rotten.

Of, zoals zangeres Merol vertelde over het succesvolle begin van haar carrière toen Doortje Smithuijsen en ik haar interviewden voor Jonge Jaren:

“Ik was echt supernaïef, had ik superveel schijt, omdat ik ook dacht: ik ken niemand in de muziekindustrie.
Bij alles wat ik nu doe, denk ik toch wel echt veel meer na.
Als je gewoon begint, dan ben je nog een soort ‘Alice in Wonderland’ en weet niemand wie je bent. En dan kun je gewoon nog alles maken.”

Daarom herinner ik mezelf aan gecultiveerde naïviteit als ik een nieuw avontuur begin. Zonder naïviteit hadden we bijvoorbeeld nooit De Correspondent opgericht. Als ik van tevoren wist welke dieptepunten me te wachten stonden… Toch had ik de hoogtepunten en de bijbehorende voldoening absoluut niet willen missen.

Ja, je kan alle what-if-scenario’s tot in den treure uitwerken, en natuurlijk – een realistisch budget en buffer is cruciaal – maar als je je door alle mogelijke risico’s laat tegenhouden, kom je nooit ergens.

Misschien kijk ik daarom wel naar dat programma. Om af en toe aan een lekkere levensles herinnerd te worden.

En dat dak van Emmy, daar is het gewoon goed mee gekomen. Ze begon nadat er twee miljoen mensen keken een crowdfunding. Zo naïef is ze nou ook weer niet: