Minder werken is niet altijd het medicijn tegen burn-out
Werken kan óók helend zijn, schrijft Lena Bril
Een van mijn favoriete nieuwsbrieven over betekenisvol leven komt van de hand van Lena Bril. Vroeger waren we collega’s bij De Correspondent, nu ben ik fan. Want waar veel auteurs binnen zelfhulpgenre het simplistische zwart-witte scenario kiezen, verkent Lena altijd de grijstinten. En volgens mij kunnen wij daar als lezers veel meer van leren.
Zo ook in Lena’s tweede gastpost voor Intentioneel leven. Haar eerste artikel voor deze nieuwsbrief ging over slapeloosheid (Iedereen wil beter slapen, dit zijn 10 lessen die mij hielpen).
Deze keer schrijft Lena over de helende werking van werken en hoe die in discussies over burn-outs vaak over het hoofd wordt gezien. Een urgent inzicht in een land waar 1,6 miljoen werknemers last hebben van burn-outklachten1.
Over to you, Lena:
Er zit een uitspraak in het laatste seizoen van The Bear waar ik vaak aan moet denken. ‘There is probably one thing true about restaurants’, zegt Carmy (Carmy <3). ‘You are never alone.’ Werken in een keuken, wil de chef maar zeggen, is door-en-door sociale arbeid, altijd omringd door mensen, altijd gericht op het dienen van anderen.
The Bear laat zo mooi zien dat werken – in het bijzonder in een team – kan helpen bij het genezen van psychische wonden. Samen werken de koks en bediening aan een gemeenschappelijk doel (andere mensen een goede avond bezorgen) en tegelijkertijd ‘werken’ zij zo aan hun eigenwaarden, hun zelfvertrouwen, het overschrijven van het verleden.
Hun werk is niet gericht op succes, niet gericht op roem of erkenning – maar op het maken van een perfecte sinaasappel-gember coquilles, op de skills die daarvoor nodig zijn, en uiteindelijk op de gast.
Vrijwel alle werknemers van The Bear balanceren op het randje van wat wij in Nederland ‘een burn-out’ zouden noemen. Ze dealen met het trauma van een alcoholistische moeder, met geldzorgen, met zieke ouders. Toch werken ze door, vol overgave, niemand gelooft dat thuis zitten de oplossing is voor hun spanningsklachten.
Burn-out is lang niet altijd een werkziekte
Al jaren klinkt in Nederland kritiek op het containerbegrip ‘burn-out’ waarin we allerhande psychische, fysieke of persoonlijke problemen in proppen. Mensen met een depressie, mensen in de rouw, mensen in scheiding, mensen met pfeiffer, mensen in een slepend werkconflict – allemaal krijgen ze door een bedrijfsarts al snel het label ‘burn-out’ opgeplakt.
Het probleem met deze oprekking van het begrip burn-out (waar ook allerlei niet direct werkgerelateerde klachten onder geschaard worden) is dat de oplossing vrijwel altijd luidt: rust, thuis. Wie overspannen is, gaat mediteren of breien, aan zichzelf werken in therapie – maar trekt zich vrijwel altijd terug van de werkvloer.
Terwijl werken, in goede omstandigheden, óók kan bijdragen aan het verwerken van een traumatische bevalling, van liefdesverdriet of het verlies van een ouder. Werken kan zelfs noodzakelijk zijn voor mensen met een depressie. Werk waarbij je je kunt richten op een vaardigheid (snijden, bakken, schrijven) ligt dan voor de hand: dat kun je doen zonder tijdsdruk, zonder de sociale spanning van samenwerken.
Maar misschien is het medicijn tegen stress of emotionele uitputting soms juist werken in een team – zoals The Bear laat zien. Journalist Julia Hotz noemt dit in The Connection Cure ‘het sociale medicijn’: overal ter wereld knappen mensen op van psychische problemen door in een groep te werken aan een gemeenschappelijk project.
Zelf heb ik werken aan mijn boek In therapie als bijzonder helend ervaren – ondanks dat het schrijven een voortdurende bron van stress en slapeloze nachten was. Wat me nog meer spanning gaf: dat ik (en mijn omgeving) mijn werkstress als een probleem zag, waar ik controle over zou moeten nemen, dat rust een plicht was, een norm waar ik niet aan voldeed.
Ik heb me voor mijn gevoel door die stress heengewerkt en dat leverde me, toen het manuscript eenmaal af was, een enorm gevoel van voldoening en zelfvertrouwen op. En: elk moment dat ik om hulp vroeg, dat iemand mijn teksten tegenlas of meedacht, voelde ik mijn stress verlichten. Schrijven, of werken in het algemeen, is een stuk ontspannender als je het ziet als een gedeeld project.
Natuurlijk kun je uitgeput raken van tachtig uur ploeteren voor een baas of voor je onderneming, en natuurlijk is rust extreem belangrijk. Maar soms wijzen we te snel naar werk als de oorzaak van problemen, wantrouwen we ten onrechte de behoefte om door pijn of verdriet heen te werken (werkverslaving!). En zien zo, wellicht, een potentiële oplossing voor mentale of emotionele pijn, over het hoofd.
Hier Ernst-Jan weer! Las je Lena’s post met plezier? Volg dan zeker haar tweewekelijkse nieuwsbrief. Met essays, culturele duiding en concrete tips voor een goede mentale gezondheid, relaties en een betekenisvol leven:
En, voor wie het fragment met Carmy dat Lena aanhaalt nog een keer wil zien, deze instagrammer legde het vrij poëtisch vast:
 | Een gastpost van
|
Vroeger placht ik te zeggen, een burn-out komt niet door te hard werken maar door je collega's. Inmiddels moet ik dat nuanceren, een burn-out komt door jouw reactie op je collega's. Het ligt dus meestal niet aan het werk of aan je collega's. Stress is een keuze.
Mijn ervaring met arboartsen is dat ze je graag asap weer aan het werk jagen, omdat het "kan bijdragen aan je herstel". Voor iemand in een "autistic burn-out" (enchanté?) sloeg dat advies de plank volledig mis. Terwijl ik van mijn werk houd! Zowel van de inhoud, de plek, als mijn collega's. Maar ja. Leven in deze idiote wereld van altijd AAN stuurde mijn zenuwstelsel naar standje overstroom naar een totale shutdown. Dan heb ik juist niks sociaals nodig, maar afzondering en zo min mogelijk prikkels. Mijn neurodivergente brein wijkt misschien bovengemiddeld af van de norm, maar dit kan dus ook het verhaal zijn. ✌️